Literatür Taraması Nasıl Yazılır (Adımlar & Örnek)

Literatür taraması, bir konudaki yayımlanmış araştırmaların yapılandırılmış bir incelemesidir. Makaleler tek tek listelenmez; ortak görüşler, anlaşmazlıklar ve henüz yanıtlanmamış sorular temalar hâlinde bir araya getirilir.

Ödeviniz her kaynak için alıntı ve not içeriyorsa, açıklamalı bibliyografyanın ne olduğuna bakabilirsiniz.

Literatür taraması nedir?

Literatür taraması, “Bu alanda ne biliyoruz ve boşluk nerede?” sorusunu yanıtlar. Düzenleme birimi konu, yöntem veya tartışmadır — yazar değil.

Bu yapı, onu açıklamalı bibliyografyadan (her kaynak için alıntı + paragraf şeklinde liste) ayırır. Literatür taraması, aynı paragraf içinde pek çok kaynaktan kurulmuş bir argümandır.

Ayrıca bir özet de değildir. Özet sizin makalenizi özetler. Literatür taraması ise okuyucunun sizin makalenizin neden var olması gerektiğini anlayabilmesi için başkalarının makalelerini sentezler.

Literatür taraması nasıl yazılır?

1. Bir soruyla arayın, konuyla değil. “Uyku ve notlar” çok geniştir. “Gece 21:00’den sonra ders çalışmak birinci sınıf sınav notlarını öngörür mü?” gibi bir soru, kullanılabilir anahtar kelimeler verir.

2. Kaynak seçmeden önce değerlendirin. Özeti ve yöntemi okuyun; değişkenlerinizi ölçen hakemli çalışmaları saklayın.

3. Her kaynak için kısa bir not yazın. İki ila dört cümle: soru, yöntem, bulgu, sınırlılık. Bu, bir özet yazmakla aynı beceridir.

4. Notları temaya göre gruplandırın. Kronolojik, yöntemsel veya tematik olabilir. Çoğu makale için tematik düzenleme standarttır.

5. Giriş, gelişme ve sonuç taslağı oluşturun.

• Giriş. Konu, kapsam ve izleyeceğiniz ana fikir.
• Gelişme. Her tema için bir alt bölüm: iddialar, çelişkiler, çıkarımlar.
• Sonuç. Uzlaşı noktası, boşluk ve çalışmanızı işaret eden cümle.

Literatür taraması örneği

Akşam ders çalışmanın akademik performansı olumsuz etkilediği tutarlı biçimde gösterilmektedir; ancak araştırmalar nedenini tartışmaktadır. Chen (2024), toplam çalışma saati kontrol edildiğinde, ağırlıklı olarak gece 21:00’den sonra ders çalışan birinci sınıf öğrencilerinin GPA’larının 0,3 puan daha düşük olduğunu bulmuştur. Patel ve Ng (2022) benzer bir düşüş bildirmiş; ancak bunu daha kısa uyku süresine bağlamıştır. Ruiz (2021)‘in laboratuvar çalışması ise bir önceki gece uykusu sabit tutulsa bile gece 22:00’den sonra problem çözme hızının düştüğünü göstermiştir. Bu çalışmaların hiçbiri toplum koleji öğrencilerini örneklememektedir; bu proje ise tam da bu kitleyi ele almaktadır.

Sık yapılan hatalar

• Makaleleri arka arkaya özetlemek.
• Bulunan her kaynağı dahil etmek.
• Sonuçta boşluğu atlamamak.
• Başkalarının literatür taramalarından uzun alıntılar yapmak.
• Yöntemleri okumadan yazmaya başlamak.

Kaynaklarda yapay zekâ kullanımı

Bir makaleyi ücretsiz yapay zekâ metin özetleyicimize yapıştırarak soru, yöntem ve bulguyu saniyeler içinde çıkarabilirsiniz — ardından PDF ile karşılaştırarak kontrol edin. Notları temaya göre kendiniz gruplandırın.

Sık sorulan sorular

Literatür taramasına nasıl başlanır? Araştırma sorusu → çalışmalar → her biri için kısa not → temaları ana hat hâlinde düzenleme.

Beş C nedir? Alıntıla (Cite), karşılaştır (compare), zıtlaştır (contrast), eleştir (critique) ve bağla (connect).

İyi cümle başlangıçları nelerdir? “Çeşitli çalışmalar şunu bulmaktadır…”, “Buna karşın…”, “Kanıtların bütünü şunu ortaya koymaktadır…”

Neler dahil edilmemelidir? Kendi yeni sonuçlarınız, kaynak kaynak özet, okumadığınız kaynaklar.

Doğru biçim nedir? Giriş, tematik gelişme bölümleri, sonuç, kaynakça. Uzunluk ödevle birlikte belirlenir.